BỆNH THOÁI HÓA VÕNG MẠC

Bệnh thoái hóa võng mạc (Age-related macular degeneration, viết tắt là AMD) là hiện tượng điểm vàng (vùng chính giữa của võng mạc) bị thoái hóa dần dần khiến tầm nhìn sắc nét ở trung tâm bị suy giảm.
Võng mạc là màng nhạy cảm ánh sáng ở phiá đáy mắt và hoạt-động giống như phim ảnh của máy chụp hình. Nếu bị hư hại thì phim sẽ không thể ghi lại hình tức là “mắt không chụp đươc hình’.

Những nguyên nhân gây ra thoái hóa võng mạc

Một phần nguyên nhân do tuổi già từ 50 tuổi trở lên: Những chất lắng cặn màu vàng hay trắng phát triển ở phía dưới điểm vàng của mắt  bình thuờng khi mắt bắt đầu già các chất này có thể dẫn đến thoái hoá  võng mạc.

Bệnh thoái hoá  võng mạc còn xảy ra khi lớp biểu mô sắc tố (retinal pigment epithelium) – tức là lớp cách ly võng mạc với lớp mach máu ở phía sau võng mạc gọi là choroids  không còn hoạt động hữu hiệu. Điểm vàng cũng có thể bị các mạch máu mọc dưới võng mạc làm tổn thương. 

Còn có những loại thoái hoá võng mạc xảy ra cho nhũng bệnh nhân còn trẻ tuổi Loại này rất hiếm thường ra là do di truyền hay nhiễm khuẩn hoặc viêm sưng gây nên bởi những bệnh khác như tiểu đường. 

Ở người trẻ bị thoái hoá võng mạc thường hay gặp ở những bệnh nhân bị cận thị bệnh lý, hoặc tiền sử trước đó bị bệnh lý ở võng mạc, cũng có thể do di truyền ở bệnh nhân bị bệnh thoái hoá võng mạc sắc tố. Ngoài ra, còn có thể do tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, hút thuốc lá, dinh dưỡng kém (ăn không đủ zeaxanthin, lutein).

Phân loại thoái hóa võng mạc:

Thoái hóa võng mạc được chia làm hai dạng bệnh: Thoái hóa võng mạc ướt do chất lỏng hay máu  rỉ ra khỏi mạch máu hoặc thoái hóa khô do võng mạc suy thoái.

Thoái hoá võng mạc khô  ( Dry AMD)

Đây là loại thoái hóa thông thườnng nhất. Võng mạc có chỗ bị suy thoái có chỗ không. Vì võng mạc không thể mọc lại hay lành lại nên tổn thương sẽ vĩnh viễn.

Hiện nay không có phương cách nào phục hồi thị giác đã mất, nhưng bệnh nhân không bị mù mà chỉ nhìn thấy vùng ngoại vi mà thôi. 

Thoái hóa võng mạc ướt ( wet ARM)

Loai thoái hoá này xảy ra khi các mạch máu phát  triển phía dưới võng mạc  dò rỉ máu và chất lỏng ra phía sau võng mạc. Chất lỏng, máu và các mạch máu có thể tiêu đi nhưng vùng thị giác trung ương thì bị tổn thương vĩnh vi��n và có sẹo 

Bệnh thoái hóa võng mạc ướt nguy hiểm hơn thoái hóa võng mạc khô và thường thường dẫn đến mù lòa ở những người lớn hơn 60 tuổi. Bệnh này nếu không chữa trị kịp thời sẽ ảnh hưởng đến tầm nhìn và sinh hoạt hằng ngày của bệnh nhân. Những nghiên cứu gần đây cho biết rằng nếu được khám phá sớm và chữa trị sớm, tầm nhìn của bệnh nhân có thể hồi phục được nhiều hơn và có thể làm cho bệnh này tiến triển chậm hơn. 

TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH:

Các triệu chứng và dấu hiệu của thoái hóa võng mạc như sau 

Bệnh nhân có thể không thấy tầm nhìn của mình bị thay đổi lúc bệnh này mới phát hiện. Khi tầm nhìn bị ảnh hưởng bệnh nhân nên báo với bác sĩ càng sớm càng tốt khi có những triệu chứng sau:

1. Khi nhìn vào một tờ giấy có những lằn ca rô (grid line) hay nhìn vào những lằn thẳng (như là những ô vuông của gạch ở trong phòng tắm hay những hàng rào thẳng) bệnh nhân sẽ thấy những lằn thẳng này bị cong đi, hay mờ đi, hay bị uốn vòng.

2. Bệnh nhân có thể thấy một đốm đen hay một cái gì che ngay ở giữa tầm nhìn của mình.

3. Mắt bị mờ khi nhìn vào một vật gì đó hay nhìn mặt của người khác.

4. Không thấy được những chữ khi đọc hay không thể cột giây giầy hay may vá.

5. Khó phân biệt được màu sắc rõ ràng.

6. Khó phân biệt được màu tương phản. Vấn đề này có thể làm cho ảnh hưởng đến lái xe ban đêm, khó chuẩn đoán được khoảng cách gìữa hai vật, hay đọc sách (nhất là những chữ có màu sắc trên giấy có màu.

7. Khó nhìn ở xa.

8. Cần nhiều ánh sáng hơn để thấy sự tương phản như là đi xuống cầu thang  hay đọc chữ trên những tờ giấy có màu.

9. Bị chói sáng nhiều hơn bình thường nhất là chói do ánh sáng mặt trời trên nước hay trên tuyết.

Những sự thay đổi này có thể xảy ra ở một mắt và xảy ra rất chậm cho nên nhiều người bị bệnh thoái hóa võng mạc không nhận thấy sự thay đổi này.

CHẨN ĐOÁN VÀ KIỂM TRA BỆNH

1.Thử nghiệm Amsler grid để tự phát hiện ra mình có bị thoái hóa võng mạc hay không:

Thử nghiệm Amsler grid là một thử nghiệm tầm nhìn của mắt. Amsler grid là một tờ giấy có vẽ những đường kẻ carô vuông ở trong đó. Ở giữa của carô vuông này là một dấu chấm đen để bệnh nhân nhìn vào. Bệnh nhân sẽ để tờ giấy Amsler grid ca rô này khoảng 30cm từ mắt của họ. Phải có đủ ánh sáng lúc nhìn ca rô này. Bệnh nhân nên đeo kính đọc sách khi nhìn những lằn ca rô này và thử nghiệm từng mắt một bằng cách bịt mắt phải lại khi thử mắt trái. Chú tâm nhìn vào điểm chấm ở giữa, đánh dấu trên ô kẻ những vùng bạn nhìn thấy mờ, méo cong hay trống rống, hay thấy mắt bị mờ đi khi nhìn thì nên đi khám bác sĩ mắt chuyên khoa ngay.

2. Nếu bác- sĩ nhãn  khoa khi kiểm tra  thấy võng mạc có biến đổi thì phải dùng phép chụp tia X mạch huỳnh quang (fluorescent angiogram) để quan sát võng mạc xem thoái hóa võng mạc có thuộc dạng trị liệu được hay không. Trong phép quan sát này một chất mầu (dye) đươc chích vào mạch máu và sau đó người ta sẽ chụp một loạt hình ảnh của võng mạc

CÁCH PHÒNG NGỪA 

Những người mà gia đình đã có bệnh sử về  thoái hóa võng mạc hay thị giác có vấn đề cần phải khám mắt đều đặn từ khi 45 tuổi trở đi. Như vậy bệnh có thể đươc phát hiện sớm và tri liệu hữu hiệu hơn. 

Mặc dù thoái hóa võng mạc không thể phòng ngừa được, nhưng người ta có thể làm bệnh chậm phát triển nếu: 

-  Không hút thuốc lá và tránh khói thuốc. 

-  Tránh tiếp xúc với bức xạ tử ngoại bằng cách đeo kính lọc 100% bức xạ  này 

- Ăn uống đúng mức đặc biệt cân bằng về vitamin, khoáng chất và rau tươi. Chất dinh dưỡng bổ sung có chứa vitamin, Lutein, Zeaxanthin và một số nguyên tố vi lượng như zinc và selemium có thể làm chậm sự phát triển của bệnh

- Tập thể dục đều đặn 

 

Share :