8 nguyên tắc dùng thuốc chữa bệnh

%name

Không chỉ ở các nước đang phát triển như nước ta, mà ngay ở các nước có nền công nghiệp dược phát triển như nước Pháp, các sai lầm trong việc dùng thuốc chữa bệnh vẫn thường xảy ra với tần suất không nhỏ.

Mới đây tiến sĩ Christian Lajoux, Chủ tịch Hiệp hội các công ty dược có tên LEEM và dược sĩ Isabelle Adenot, Chủ tịch Hội đồng các "dược sĩ chính" của các hãng bào chế thuốc tại Cộng hòa Pháp đã cảnh báo về nguy cơ dùng thuốc sai được phát hiện trong chiến dịch điều tra tại 6 tỉnh lớn của nước Pháp và đề xuất 8 nguyên tắc trong việc sử dụng thuốc để chữa bệnh.

Bảo hiểm y tế Pháp đánh giá khoảng 130.000 người phải nhập viện hằng năm do dùng sai thuốc. Tuy nhiên ở những người phải dùng nhiều thuốc, tai nạn đó không phải lỗi do họ hoàn toàn mà một phần do sự thiếu phối hợp giữa các thầy thuốc. Ngoài ra, những nguyên nhân khác thường gặp như tự dùng thuốc, tự điều trị của người bệnh. Nhiều bệnh nhân thường tự chẩn đoán bệnh tật của mình và tự chọn thuốc để điều trị. Những bệnh nhân khác tự ý thêm vào đơn thuốc của bác sĩ kê để điều trị dài ngày những thứ thuốc có sẵn trong tủ thuốc của họ. Ví dụ: một bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông máu để phòng nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não... tự quyết định uống một loại thuốc chống viêm như aspirin. Sự kết hợp này có nguy cơ cao dẫn đến xuất huyết. Một ví dụ khác: nhiều bệnh nhân bị chứng mất ngủ tự quyết định dùng một liều thuốc an thần - bổ thần kinh hoặc một loại thuốc ngủ. Đối với những người cao tuổi, những loại thuốc này thường dẫn tới tình trạng buồn ngủ, thậm chí có thể gây nên một sự suy sụp trầm trọng hoặc một tai biến khác. Hoặc một số người bệnh được kê đơn dùng thuốc giảm đau và bị táo bón, sau đó họ tự uống một loại thuốc nhuận tràng, khiến họ bị mất một lượng chất khoáng dẫn tới suy nhược nặng và tai biến. Cũng cần phải cảnh giác với một sự kết hợp nguy hiểm khác: dùng thuốc chống trầm cảm với một dược phẩm có nguồn gốc benzodiazepin.

Ai hay gặp phải tai biến do thuốc?

- Trước hết là những người cao tuổi, sử dụng nhiều loại thuốc và những người bị suy gan, suy thận... Người ta biết rằng, nếu gan khỏe, thuốc sẽ được thải loại, song nếu gan kém, cũng dược phẩm đó, có thể trở nên độc hại. Trong trường hợp thận suy, thận lọc kém dẫn đến tình trạng dược chất bị tích lại, gây quá liều trong huyết tương.

- Những bệnh nhân có bệnh mạn tính: tiểu đường, hen phế quản, động kinh... phải dùng thuốc suốt đời, họ hay gặp phải nguy cơ bị "công" thuốc nọ với thuốc kia.

Mối quan hệ với thuốc men là cả một vấn đề lớn thuộc về "văn hóa y học" không phải bao giờ cũng hợp lý. Những người Pháp có xu hướng tự mở tủ thuốc gia đình để tìm thuốc uống hơn là đi khám bệnh. Mặt khác, ngày càng nhiều các thông tin y học, quảng cáo về thuốc chữa b��nh được đăng tải trên báo chí, phát thanh truyền hình, trên mạng internet... khiến họ tưởng rằng họ có thể tự chẩn đoán bệnh tật của mình mà không cần đến bác sĩ hoặc dược sĩ. Đó là một sai lầm nghiêm trọng.

Các loại thuốc thường được bán không cần đơn của bác sĩ và những nguy cơ do không tuân thủ toa hướng dẫn sử dụng là những loại thuốc chữa các bệnh thông thường như thuốc giảm đau, thuốc nhuận tràng, thuốc ho, thuốc nhỏ mắt, thuốc bôi... Do không đọc kỹ hướng dẫn sử dụng thuốc, nguy cơ gặp phải thường nặng thêm đối với những người phải chữa trị dài ngày.

- Các loại thuốc ho dùng sai có nguy cơ làm hại phổi, nếu uống nhiều sẽ gây buồn ngủ.

- Các thuốc nhuận tràng, dùng nhiều sẽ gây mất nước và các chất khoáng như kali, natri, và có thể làm hạ huyết áp.

- Một vài loại thuốc giảm đau như aspirin có thể gây xuất huyết đường ruột.

- Các thuốc nhỏ mắt nếu vào máu có thể tạo ra sự tương tác giữa các thuốc.

- Vitamin D dùng liều cao có nguy cơ hình thành các cặn vôi...

2 nguyên tắc sử dụng thuốc không cần đơn của bác sĩ

%name

1. Nếu mua thuốc ở các hiệu thuốc, hãy đề nghị để có được lời khuyên, chỉ dẫn của dược sĩ.

2. Nếu sắp sử dụng một loại thuốc đã có sẵn trong tủ thuốc phải xem lại kỹ hạn dùng vì thuốc có thể để lâu và quá hạn sử dụng. Nó có thể trở nên độc hại, nhất là các loại kháng sinh. Những sirô quá hạn thường bị nhiễm khuẩn, gây tiêu chảy. Các thuốc tra mắt đã mở ra chỉ có thể giữ được không quá 15 ngày.

6 nguyên tắc khi điều trị bằng thuốc do bác sĩ kê đơn

1. Đọc kỹ lại đơn thuốc trước mặt thầy thuốc để kiểm tra lại xem mình đã hiểu hết chưa.

2. Đọc lại đơn thuốc ở nhà trước khi đến mua thuốc ở hiệu thuốc để nếu có gì chưa rõ thì hỏi ý kiến dược sĩ bán thuốc.

3. Tôn trọng đơn thuốc đã được bác sĩ kê, không tự ý chọn mua và bỏ không mua bất cứ thuốc nào đã ghi trong đơn.

4. Tôn trọng thời gian dùng thuốc điều trị đã ghi trong đơn.

5. Nếu điều trị dài ngày, phải thường xuyên đánh giá, xem xét tiến triển của bệnh.

6. Nếu có các triệu chứng bất thường cần báo ngay cho bác sĩ hoặc dược sĩ. Tuyệt đối không dừng đột ngột việc điều trị nếu không có ý kiến của thầy thuốc.

Share :